هرس درخت سیب | نحوه هرس و نکات مهم

هرس به موقع و اصولی درخت سیب باعث افزایش میزان محصول و کیفیت میوه و سلامت و شادابی درخت می شود. از سوی دیگر در صورت انجام ندادن هرس ، رشد رویشی درخت کم شده و درخت دچار ضعف و کمبود مواد غذایی می شود. در این مقاله با چگونگی هرس فرم ، باردهی و جوان سازی درخت سیب آشنا می شویم.

در مقاله های آموزش هرس کردن درختان و انواع روش های هرس درختان که قبلا از سایت منتشر شده با انواع روش هرس درختان مانند هرس شلجمی ، هرس هرمی ، هرس جامی و …. و روش هرس کردن درختان آشنا شده ایم.

هرس درخت سیب

گرچه به طور معمول درختان هرس نشده در ابتدا زودتر به بار می نشینند و در آنها جوانه های بیشتری تبدیل به میوه خواهند شد ولی در صورت ادامه این وضعیت و عدم هرس درخت سیب ، تعداد میوه های بدون کیفیت با رنگ و اندازه نامناسب در سالهای بعد افزایش می یابد.

به علاوه در صورت عدم انجام هرس رشد سرشاخه ها و ساقه ها به طور کامل متوقف می گردد و پس از یکی دو سال در میزان تولید محصول هم مشکل به وجود می آید.

انجام عملیات هرس درخت سیب وقت و نیروی کارگری زیادی نسبت به سایر عملیات مدیریت باغ را به خود اختصاص می دهد. هدف اساسی و اولیه هرس درخت سیب اختصاص یک شکل کلی به اسکلت درخت و شاخه بندی آنها است.

هرس درخت سیب از نظر زمان انجام به دو دسته کلی هرس خشک (زمستانه) و هرس سبز (تابستانه) تقسیم می شود.

هرس خشک یا زمستانه درخت سیب

بیشترین حجم هرس در دوره خواب درختان تحت عنوان هرس خشک انجام می گیرد. به طور معمول این نوع هرس در باغهایی که رشد رویشی زیادی داشته و بار کمتری می دهند انجام می شود. در مورد هرس خشک درختان سیب به چند نکته باید توجه کرد :

  1. برخلاف محدود بودن شدت هرس سبز ، هرس خشک درخت سیب در زمستان می تواند از شدت بیشتری برخوردار باشد.
  2. از آنجا که انجام هرس قبل از سرمای شدید موجب افزایش خسارت به درختان هرس شده می شود زمان مناسب هرس زمستانه در اواخر دوره خواب درخت (نزدیک بهار) است.
  3. باید دقت شود در مناطق مرتفع کوهستانی با بهار دیررس ، میتوان هرس خشک درختان سیب را به فروردین و سپری شدن خطر وقوع سرمای شدید زمستانه موکول نمود.
  4. تاخیر در انجام هرس زمستانه یعنی پس از بازشدن و رشد جوانه ها نه تنها موجب ریزش جوانه های گل و کاهش باردهی می شود بلکه منجر به آسیب رشد رویشی درختان سیب نیز می گردد.
  5. میزان رشد سالانه شاخه های یکساله درخت تعیین کننده شدت هرس خشک می باشد. این بدان معنی است که اگر شاخه های یک ساله درخت ، رشد زیادتری داشته باشند باید مقدار کمی از شاخه برداشته شود و جوانه بیشتری روی آن نگهداری شود و برعکس در درختانی که شاخه های یک ساله رشد کمتری دارند باید در زمستان بلندتر هرس شوند.

هرس نگهداری ، سبز یا تابستانه

هرس تابستانه درختان سیب ، مکمل هرس زمستانه می باشد و در تولید میوه و تنظیم باردهی مؤثر است. این نوع هرس به طور معمول ، پس از باز شدن کامل برگها شروع شده و تا پس از برداشت محصول ادامه می یابد.

هرس سبز درخت سیب

مهم ترین ویژگی هرس سبز درخت سیب در انجام به موقع آن است زیرا تأثیر مثبت هرس سبز فقط به انجام آن در مقطع زمانی خاصی از رشد رویشی و یا مراحل زایشی درخت بستگی دارد.

عملیات عمومی هرس سبز درخت سیب به شرح زیر است :

  • حذف کامل شاخه های نابه جا و رقیب در خرداد ماه
  • حذف شاخه های سایه انداز و متراکم در اواخر خرداد تا مرداد.
  • حذف پاجوش ها و تنه جوش های اضافی
  • حذف نرکها : نرک هایی که به دلیل قدرت رویشی زیاد از ورود نور به داخل اسکلت درخت جلوگیری می نمایند باید حذف شوند.
  • قطع نوک شاخه های علفی در حال رشد
  • نکته بسیار مهم در هرس تابستانه پرهیز از قطع سرشاخه های در حال رشد است. بریدن این سر شاخه های موجب جارویی شدن آنها و تراکم شاخ و برگ در زیر محل برش خواهد شد.
پیشنهاد مطالعه  کاشت درخت انگور و احداث باغ + نحوه کوددهی و هرس

هرس شکل دهی یا هرس فرم درخت سیب

در صورت عدم انجام هرس شکل دهی و پس از شروع باردهی ، درختان هرس نشده تا سن ۳ سالگی میوه بیشتری نسبت به درختان هرس شده تولید می کنند ولی میوه های آنها دارای اندازه کوچک و بی کیفیت است.

هدف هرس فرم درخت سیب تنظیم و شکل دادن به اسکلت اصلی درخت است. هرس شکل دهی از بدو کاشت نهال تا سن سه الی چهار سالگی و بعد نیز ادامه می یابد. در هرس فرم درختان سیب حتی الامکان باید شکل تربیت انتخاب شده با شکل و شاخه بندی طبیعی درخت سیب در هر رقم نزدیک باشد.

شکل دوکی ، جامی و محور مرکزی تغییر یافته از انواع پر کاربرد هرس فرم دهی درختان سیب است.

اکثر درختان سیب شکلهای تربیت جامی و محور مرکزی تغییر یافته را بیشتر می پسندند. این دو نوع فرم تربیت موجب استحکام شاخه ها ، افزایش کمیت و کیفیت میوه ها می شود. در سال های اخیر شکل تربیت دوکی نیز مورد استقبال قرار گرفته است.

برای انجام هرس شکل دهی در هر فرم تربیت ، شاخه های نامطلوب حذف و شاخه هایی که از موقعیت خوبی روی درخت برخوردارند نگاه داشته می شوند. در تربیت درختان از ابتدا باید به صورتی باشد که ورود نور به تمام تاج بویژه بخش میانی درخت ممکن شود.

نهال هایی که از خزانه به زمین اصلی منتقل می شوند به دلیل تفاوت در خصوصیات ظاهری ممکن است دارای یک تنه صاف و بدون انشعاب بوده یا دارای شاخه های فرعی نامناسب باشند. وجود تعداد شاخه مناسب در طول تنه جهت تشکیل اسکلت و شاخه بندی درخت اهمیت بسیار زیادی دارد.

مراحل هرس شکل دهی درخت سیب در طی چهار سال به صورت زیر اجرا می شود :

سال اول ، کاشت و سربرداری

نهال کاشته شده در سال اول از ارتفاع ۶۰ تا ۹۰ سانتی متری سربرداری می شوند. نهالهای پایه بذری سیب به طور معمول از ارتفاع ۷۰ تا ۸۰ سانتی متری سر برداری می شوند. سربرداری باید به صورتی انجام شود که در زیر محل سربرداری شده حداقل ۴ جوانه وجود داشته باشد.

استفاده از چسپ باغبانی و پانسمان محل برش از اتلاف رطوبت تنه و ایجاد شوک به نهال و آلودگی به بیماری های قارچی جلوگیری می کند. به منظور ایجاد یک تنه راست و بدون انحنا در فاصله ۱۵ سانتیمتری از تنه می توان از قیم استفاده کرد.

سال دوم ، شاخه بندی نهال

در سال دوم هرس درخت سیب شاخه های اصلی به صورت زیر انتخاب می شوند :

فاصله پایینترین شاخه اصلی از سطح زمین نباید از ۳۰ سانتی متر کمتر باشد و بالاترین شاخه اصلی نیز در حدود ۸۰ سانتی متری سطح زمین در محل مناسب باید انتخاب شود.

در شکل تربیت جامی به طور معمو ل ۳ تا ۵ شاخه اصلی یا باز و به فاصله حدود ۱۰ سانتی متر از یکدیگر زیر محل سربرداری انتخاب می شوند. در این فرم تربیت اگر سه شاخه اصلی به عنوان بازو انتخاب شوند زاویه بین بازو های اصلی ۱۲۰ درجه و اگر ۴ یا ۵ شاخه اصلی به عنوان بازو انتخاب شوند این زاویه ها به ترتیب معادل ۷۰ تا ۹۰ درجه باید تنظیم شوند.

در شکل تربیت محور مرکزی تغییر یافته درخت سیب شاخه های اصلی به فاصله ۱۰ تا ۱۵ سانتیمتری از هم ، اطراف محور اصلی در یک طبقه حفظ شده و ما بقی شاخه ها حذف می شوند. در صورت رشد نهال در سال دوم در یک فاصله حدود ۳۰ سانتیمتری از طبقه اول شاخه های اصلی به صورت مشابه سال اول حفظ می شوند و بقیه شاخه ها در فواصل بین طبقها حذف می شوند.

پیشنهاد مطالعه  نحوه کاشت ، تکثیر و پرورش درخت انار

سال سوم ، هرس نگهداری درخت سیب

با پایان عملیات هرس شکل دهی در سال دوم ، در طی سال سوم شکل اسکلت اصلی درخت به طور کامل مشخص شده و عملیات هرس درخت سیب منحصر به موارد زیر می شود :

  1. حذف شاخه های نامناسب
  2. سربرداری شاخه های مناسب : شاخه های مناسب باقی مانده از یی سوم انتهایی آن ها باید هرس شوند
  3. تنظیم فاصله و زاویه شاخه ها از یکدیگر

هرس نگهداری درخت سیب

سال چهارم ، هرس نگهداری درخت سیب

به طور کلی عملیات هرس درخت سیب در سال چهارم ، مشابه سال سوم است و باید در این سال و سال های بعد به نکات مهم و اساسی توجه کرد از جمله :

  • حذف شاخه های که بر روی شاخه اصلی در جای نامناسب رشد کرده اند
  • حذف شاخه های که در اثر سرما یا خشکیدگی از بین رفته اند
  • حذف شاخه های آفت زده ، بیمار و شکسته شده
  • حذف شاخه های پیچ خورد و شاخه های که با هم فاصله کمی دارند 

هرس باردهی درخت سیب

هرس باردهی درخت سیب به سه منظور ۱ – تشکیل جوانه های گل ده و تولید میوه ۲ – ایجاد تعادل بین رشد رویشی درخت و مقدار محصول ۳ – تولید میوه با کیفیت انجام می شود.

نکاتی در مورد هرس باردهی

  • زمان هرس باردهی : به طور کلی هرس باردهی بلافاصله پس از شروع هرس شکل دهی آغاز می شود ، هرس باردهی در پایه های بذری از سال چهارم ولی در نهال های پایه قلمه ای از سال دوم شروع می شود.
  • شدت و نوع هرس متناسب با سن درخت و نوع رقم باید باشد.
  • باردهی شاخه ها به تدریج همراه با تکمیل اسکلت بندی درختان سیب شکل می گیرد بنابراین با دخالت در رشد و نمو شاخه های بارده به وسیله هرس باردهی از رشد شاخه های نا به جا نیز جلوگیری می شود.
  • در هرس باردهی درختان سیب بهتر است از موقعیت و شکل انواع جوانه ها و شاخه های موجود روی درختان سیب (بارده و غیربارده) شناخت کافی داشته باشید.
  • دانستن محل جوانه گل و چگونگی رشد شاخه ها برای تعیین نوع هرس امری حیاتی است.
  • برخلاف هرس شکل دهی شدت هرس در هرس باردهی خیلی ضعیف است و فقط به حذف و یا کاهش تعداد بیش از حد جوانه های گل محدود می شود.
  • انجام عملیات تنک گل و میوه با هدف تنظیم باردهی سالانه درخت می تواند انجام گیرد.

هرس جوان سازی درخت سیب

عمر اقتصادی درختان سیب حداکثر ۴۰ سال است که پس از آن به دلیل فرسوده شدن ریشه ها و شاخه های بارده بایستی اقدام به حذف تدریجی درختان مسن کرد. به طور معمول درختان مسن به علت عدم مدیریت صحیح و یا رهاشدن دچار ضعف می شوند و به دنبال آن تحت تاثیر حمله آفات ، سرمازدگی ، خشکی دچار فرسودگی زودرس می شوند. در این شرایط ، هرس جوان سازی راهکار مناسبی است.

هرس جوان سازی درخت سیب به دو شکل زیر قابل انجام است :

الف) جوان سازی یکباره : این روش از طریق هرس شدید شاخه های اصلی درخت سیب و یا حذف یک سوم تا یک چهارم کل شاخه های بیرونی تشکیل دهنده تاج درخت انجام می شود. درختان در فصل رویشی بعد به دلیل برخورداری از ساختمان ریشه ای قویتر و امکان جذب آب و املاح بیشتر قادر به تولید تعداد زیادی شاخه های قوی و شاداب خواهند بود.

ب) جوان سازی تدریجی : چنانچه ۵ شاخه اصلی روی درخت وجود داشته باشد می توان در هر سال حداکثر دو عدد از بازوها را از محل مناسب قطع نمود. به این ترتیب طی دو تا سه سال درخت به صورت کامل به حالت جوان بر می گردد.

اشتراک گذاری در :
به این مطلب امتیاز دهید :
4.6/5
شاید این مطالب را هم بپسندید

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

به بالای صفحه بردن