نحوه کاشت ، آبیاری و کوددهی درخت بادام

درخت بادام یکی از گیاهان تیره گل سرخ متعلق به دو لپه‌ای ها می باشد. بادام یک درخت بومی آسیای غربی ، کرانه جنوبی دریای مدیترانه و مراکش است. بادام خویشاوندی نزدیکی با گونه های مختلف میوه های هسته دار از قبیل آلو و گوجه و به ویژه با هلو و شلیل دارد. قبلا با نحوه کاشت تعدادی از درختان از جمله گردو ، خرما و کیوی آشنا شدیم. در این مقاله با نحوه کاشت درخت بادام آشنا می شویم.

سابقه کشت و تولید بادام به هزاره سوم قبل از میلاد مسیح بر می گردد. این میوه از آسیا به اروپا و از آنجا به شمال آفریقا (تونس و مراکش ) و سپس به آمریکا انتشار یافته است. ایران به عنوان یکی از قدیمی ترین کشورهای تولیدکننده بادام است. درخت بادام دارای فواید بسیار زیادی است در این مقاله با خواص بادام آشنا شوید.

در حال حاضر کشور ایران از نظر سطح زیر کشت رتبه سوم و از نظر میزان تولید رتبه چهارم را در بین کشورهای تولیدکننده بادام در جهان دارا است. کاشت درخت بادام در اکثر مناطق ایران صورت می گیرد اما استان های خراسان ، فارس ، آذربایجان شرقی ، چهارمحال بختیاری ، یزد ، کرمان و اصفهان از مناطق عمده کشت و پرورش درخت بادام در ایران می باشند.

مشخصات گیاه شناسی درخت بادام

درخت بادام اندازه ای متوسط ، شاخه های بدون کرک و دارای برگهای نیزه‌ای با حاشیه دندانه‌دار است. میوه آن یک شفت با پوشش خارجی پرزدار است و پوسته سخت و شبکه‌دار را در بر‌ می گیرد. مغز آن بوسیله این پوششها محافظت می شود.

کاشت درخت بادام

گلهای درخت بادام سفید یا صورتی با ۵ کاسبرگ و ۵ گلبرگ و ۲۰ تا ۳۰ پرچم است دمگل کوتاه حداکثر تا ۵ میلیمتر و تخمدان آن محتوی دو تخمک است. درخت بادام ریشه های قوی دارد که می تواند به طور عمودی تا ۳ متر در خاک نفوذ کند. تنه بادام در جوانی به رنگ خاکستری شفاف و صاف بوده که به تدریج با بزرگ شدن درخت تیره تر می شود.

میوه بادام به دو صورت تلخ و شیرین وجود دارد علت تلخی میوه بعضی از ارقام بادام وجود ماده ای به نام گلوکوزید سیانوزنتیک آمیگدالین در مغز آنهاست.

شرایط اقلیمی مناسب کاشت درخت بادام

بادام، درختی است که در شرایط آب و هوایی مدیترانه ای و در نواحی دارای تابستانهای گرم و خشک و زمستان ملایم به خوبی رشد می کند. عوامل متعددی در کاشت درخت بادام تاثیرگذار است که در زیر به چند مورد از آنها اشاره می کنیم :

دمای مناسب

دما یکی از مهم ترین فاکتورهای مهم در کاشت و پرورش درخت بادام است. رشد مطلوب و تولید محصول با کیفیت در یک محدوده دمایی بین ۲۵ – ۲۰ درجه سانتی گراد امکانپذیر است. دماهای پایین تر و بالاتر از این محدوده باعث کاهش میزان محصول و کاهش کیفیت آن می شود. سرمازدگی بهاره و زمستانه دو عامل محدود کننده هستند که باعث ایجاد اختلال در تولید محصول بادام می شوند.

سرمای دیرس بهار : بروز سرمای دیررس بهاره در مناطق تولید بادام یک عامل محدودکننده برای کشت این محصول است. درخت بادام به سرمای دیررس بهاره حساس است. بنابراین توصیه می شود درختان بادام در مناطق کم خطر از نظر وقوع سرمای بهاره کاشته شود.

سرمای زمستانه : بروز سرمای شدید در فصل خواب درخت منجر به یخ زدگی سرشاخه ها و جوانه های گل می شود. دمای کمتر از ۶ – درجه سانتی گراد باعث یخ زدگی و ریزش جوانه های گل شده و منجر به خسارت جدی به باغدار می شود.

نیاز سرمایی

نیاز سرمایی بادام با توجه به نوع رقم، حدود ۸۰۰ – ۱۰۰ ساعت دمای بین صفر تا ۷ درجه سانتی گراد است که باید به وسیله هوای نسبتاً سرد زمستانه در منطقه تأمین شود. بنابراین در زمان کاشت درخت بادام در یک منطقه باید به امکان تامین این نیاز درخت دقت شود.

نور مناسب

شرایط کاشت درخت بادام

درخت بادام گیاهی نورپسند است و برای رشد و نمو درخت ، تشکیل جوانه های گل و میوه دهی مناسب در طول فصل رشد به حدود ۲۰۰۰ تا ۲۵۰۰ ساعت تابش خورشید نیاز دارد. بنابراین باید فواصل مناسب کاشت و هرس فرم جامی درختان بادام برای نفوذ نور کافی به درون تاج رعایت شود.

رطوبت مناسب برای کاشت بادام

رطوبت نسبی مناسب هوا برای درخت بادام در طول فصل رشد ۳۰ تا ۴۰ درصد است. بنابراین باید از کاشت و پرورش درخت بادام در مناطقی با رطوبت نسبی بالای ۶۰ درصد و یا رطوبت نسبی کمتر از ۲۰ درصد خودداری شود. زیاد بودن رطوبت نسبی هوا در زمان گل دهی و گرده افشانی باعث کاهش بازده گرده افشانی و در نتیجه کاهش تشکیل میوه می شود. همچنین رطوبت بالا در زمان رسیدن میوه باعث شیوع بیمارهای قارچی می شود.

خاک مناسب برای کاشت بادام

قبل از کاشت درخت بادام و احداث باغ می بایستی اطلاعات کامل و جامع در زمینه خاک منطقه به دست آورد. درخت بادام در خاک های دارای بافت لومی شنی حاصلخیز و عمیق از رشد بسیار مناسبی برخوردار بوده و محصول خوبی تولید می کند.

این درخت خاک های سنگین و با زه کشی ضعیف را تحمل نمی کند. رطوبت زیاد خاک سبب پوسیدگی ریشه و طوقه می شود و از آنجا که بادام به بیماری های پوسیدگی طوقه و ریشه بسیار حساس است، زه کشی مناسب خاک برای این گیاه اهمیت زیادی دارد.

خاک مناسب کاشت درخت بادام

عمق مناسب خاک برای کاشت درخت بادام ۲ – ۱/۵ متر می باشد. بادام در خاک با اسیدیته حداقل ۵/۵ و حداکثر ۸/۵ می تواند رشد کند. بیشتر خاک های ایران آهکی بوده و دارای ph بالا می باشد. اگرچه بادام نسبت به خاک های آهکی مقاوم بوده و در خاکهای با ۲۰ تا ۳۰ درصد آهک نیز می تواند رشد کند اما در ph بالا دریافت مواد غذایی توسط درخت با مشکل مواجه می شود.

پیشنهاد مطالعه  مهمترین آفات و بیماریهای درخت خرما

بادام نسبت به خاک های گچی هم نسبتاً مقاوم بوده و حداکثر ۱۵ تا ۲۰ درصد گچ خاک را تحمل می کند. درخت بادام نسبت به شوری خاک حساس بوده و زمانی که هدایت الکتریکی از ۱/۵ دسی زیمنس بر متر بیشتر شود میزان رشد و تولید محصول درخت کاهش می یابد. براساس تحقیقات انجام شده به ازای هر واحد افزایش در متوسط شوری ۲۰ درصد محصول کاهش می یابد.

نیاز آبی درخت بادام

نیاز آبی بادام برحسب شرایط اقلیمی منطقه ، بافت خاک ، سیستم آبیاری ، پایه و رقم درخت متفاوت بوده و بین ۱۰ – ۴ هزار متر مکعب برای هر هکتار در سال است. نیاز آبی درخت بادام در آبیاری قطره ای ۶ – ۴ و در آبیاری سطحی ۱۰ – ۷ هزار متر مکعب در سال است.

در مناطقی که بارندگی سالانه زیر ۴۰۰ میلی متر است کاشت دیم درخت بادام ریسک بالایی دارد . آنچه در بادام کاری به صورت دیم باید مد نظر قرار گیرد علاوه بر میزان بارش باران توجه به پراکنش مناسب بارندگی در ماههای مختلف سال است.

در مناطقی که میزان بارندگی از ۴۰۰ میلیمتر کمتر است پس از کاشت درخت بادام باید در طول فصل رشد چندین نوبت آبیاری تکمیلی برای درخت در نظر گرفت. در سالهای اول در هر نوبت ۲۰ – ۱۵ لیتر آب در اختیار هر درخت قرار می دهند و در سال های باردهی این مقدار به ۴۰ لیتر به ازای هر درخت در هر نوبت افزایش می یابد.

کاشت درخت بادام ، آبیاری

درختان بادام به یک بار آبیاری در اواسط خرداد ماه نیاز دارند. همچنین در بادام برای القا و تشکیل جوانه ها، در شهریور ماه نیاز به آب کافی وجود دارد. بنابراین حداقل یک یا دو نوبت آبیاری تکمیلی نیز از اواخر مرداد تا اواسط شهریور پیشنهاد می شود.

کاشت درخت بادام

کاشت درخت بادام هم از طریق بذر و هم از طریق نهال امکان پذیر است.

الف – کاشت از طریق بذر

برای کاشت درخت بادام باید بذرهای انتخاب شوند که تازه و مربوط به یک سال قبل باشند. بذرها باید برای رفع رکود و نیاز سرمایی ، مدتی را در شرایط سرمادهی مرطوب سپری کنند. برای سرمادهی مرطوب می توان از جعبه های چوبی یا پلاستیکی استفاده کرد.

برای این کار ابتدا بذرها را با قارچ کش ضدعفونی کرده و به مدت ۲۴ ساعت در آب ۳۰ درجه سانتی گراد قرار می دهند. یک لایه ماسه یا شن مرطوب در کف جعبه ریخته و سپس یک لایه بذر بر روی ماسه ها می ریزند و بعد از آن بر روی بذرها ماسه می ریزند به همین ترتیب ماسه و بذر به طور متناوب در جعبه ریخته می شود.

سپس این جعبه ها برای مدت یک ماه در دمای بین دو تا هفت درجه سانتی گراد قرار می گیرد. علامت خاتمه دوره رکود ، شکسته شدن و ترک خوردن پوست بذر است ولی نباید ریشه از آن خارج شده باشد.

حال بذرها برای کاشت درخت بادام آماده هستند پس از پایان دوره سرمادهی بذرها را در درون گلدان یا در زمین در گودالهای آماده شده می کارند. در هر گودال باید دو تا سه بذر کاشته شود تا پس از سبز شدن، قوی ترین آنها را نگهداری و بقیه را حذف کرد.

کاشت درخت بادام با بذر

چنانچه در منطقه زمستان با یخبندان شدید همراه باشد بهتر است بذرها در اواخر زمستان کاشته شوند. اما چنانچه در دوره ای سرمای شدید وجود نداشته باشد کاشت بذر درخت بادام در اواسط پاییز نیز امکان پذیر است.

الگوی کاشت درختان بادام

روشها یا الگوهای مختلفی برای کاشت درخت بادام به کار می رود و برحسب اینکه محل احداث باغ در زمین مسطح و یا سطح شیب دار قرار دارد الگوی کاشت متفاوت است. روشها یا الگوهای رایج کاشت درختان بادام در اراضی کم و بیش مسطح و با شیب ملایم عبارت اند از :

سیستم مستطیلی : این سیستم متداول ترین روش کاشت درخت بادام در مناطق معتدله و سردسیر است در این روش فاصله کشت درختان بین ردیف ها معمولاً بیشتر از فاصله ردیف های کاشت است. جهت کاشت در این روش معمولاً شمالی – جنوبی است.
سیستم مربعی : در سیستم کاشت مربعی که ساده ترین سیستم کاشت درخت بادام است. فواصل کشت بر روی ردیف و بین ردیف ها یکسان است. در سیستم کشت مربعی جهت کاشت نداریم حرکت ماشین آلات در هر دو جهت شمالی – جنوبی یا شرقی – غربی امکان پذیر است این سیستم در مناطق گرمسیر و نیمه گرمسیر و مناطقی که شدت آفتاب بیشتری دارند بیشتر مورد استفاده قرار می گیرند.

فاصله مناسب کاشت درختان بادام

فواصل کاشت در یک هکتار به عوامل زیر مربوط می شود :

  • شرایط اقلیمی : در مناطق کم آب و زمینهای کم عمق تراکم درخت کمتر و فاصله آنها بیشتر است باغهایی که دسترسی کافی به آب دارند تراکم درخت بادام در آنها بیشتر است.
  • قدرت رشد درخت : در ارقامی که حجم کمتری دارند می توان تراکم درختان را افزایش داد.
  • کشت دیم : در کشت دیم درخت بادام تراکم درخت را متناسب با میزان بارندگی تنظیم می کنند.

میزان بارندگی ( میلیمتر ) تراکم در هکتار ( اصله ) فواصل درختان ( متر )
۲۰۰ – ۱۰۰ ۷۰ ۱۲ * ۱۲
۳۰۰ – ۲۰۰ ۱۰۰ ۱۰ * ۱۰
۴۰۰ – ۳۰۰ ۱۲۵ ۹ * ۹
۵۰۰ – ۴۰۰ ۱۵۰ ۸ * ۸
۵۰۰ < ۲۰۰ ۶ * ۸
تراکم و فاصله کاشت درختان بادام در کشت دیم

فواصل کاشت درختان بادام در شرایط کشت آبی و الگوی کشت مستطیلی ۴ × ۵ و ۵ × ۶ متر و در الگوی کشت مربعی ۵ × ۵ و ۶ × ۶ است

آماده سازی زمین جهت کاشت درخت بادام

آماده سازی زمین جهت کاشت درخت بادام در دو مرحله صورت می گیرد : الف – عملیات قبل از کاشت ب – عملیات پس از کاشت

عملیات قبل از کاشت : در تابستان قبل از عملیات کاشت بر اساس تجزیه خاک ، مقدار کافی از کود آلی و کودهای نیتراته ، کودهای فسفات و پتاس را به طور یکنواخت در سطح زمین پخش می کنند سپس با شخم عمیق کودها را در عمق هفتاد تا هشتاد سانتی متر قرار می دهند.

عملیات در سطح زمین باغ پس از کاشت : در فصل پاییز بعد از کاشت درخت بادام یک شخم سبک و کم عمق در سطح باغ می زنند سپس در فصل بهار و تابستان پس از هر بارندگی با پنجه غازی سطح زمین را سله شکنی کرده و علف های هرز آن را از بین می برند.

پیشنهاد مطالعه  کاشت درخت انگور و احداث باغ + نحوه کوددهی و هرس

خاک ورزی یا اصلاح خاک قبل و بعد از کاشت درخت بادام نیز میتواند موجب افزایش کمی و کیفی در محصول شود برای اصلاح خاک سعی می کنند مقدار هوموس را در خاک افزایش دهند. افزایش هوموس در خاک ، با کاشت کود سبز و اضافه کردن کودهای حیوانی به خاک ایجاد می گردد.

آماده سازی جهت کاشت درخت بادام

عملیات بعد از کاشت نهال بادام علاوه بر ایجاد یک لایه نرم و سبک از خاک در سطح زمین که باعث جلوگیری از تبخیر شدن آب می گردد باعث دفع علف های هرز که مصرف کننده آب و مواد غذایی می باشند نیز می شود.

 ب – کاشت نهال بادام

نهال بادام نیز مثل اغلب درخت های میوه معمولاً‌ هنگام خواب زمستانه قبل از بیدار شدن درخت کاشته می شود. برای کاشت نهال درخت بادام ابتدا یه چاله به ابعاد ۰٫۵ × ۱ × ۱ ایجاد کرده و خاک سطحی آن ها جدا ریخته می شود. سپس خاک سطحی با کود دامی و شیمیایی مخلوط کرده و در کف گودال می ریزند.

چون ریشه بادام عمیق بوده و در هنگام کندن نهال قطع می گردد بنابراین قبل از کاشت باید ریشه های قطع و زخمی شده ، هرس شوند و سپس ضد عفونی ریشه ها انجام گردد. عمل ضدعفونی کردن ریشه ها را ” پرالیناژ ” گویند. این عمل باعث جلوگیری از ایجاد و توسعه بیماری های قارچی می شود.

جهت تهیه محلول ضدعفونی کننده بایستی مخلوطی از مواد شامل : آب ۱۰۰ لیتر + ۱۵ کیلوگرم کود حیوانی پوسیده الک شده + ۱۰ کیلوگرم خاک رس + سم قارچ کش ( کاپتان ، مانکوزوب یا بنومیل ) به میزان ۳۰۰ تا ۵۰۰ گرم تهیه نمود و خوب مخلوط نمایید به طوری که حالت دوغابی به خود بگیرد. سپس قبل از کاشت نهال درخت بادام ، ریشه هرس شده نهال را تا بالای طوقه به مدت ۵ دقیقه در محلول ضدعفونی قرار داده و پس از ضدعفونی ریشه ها، نهال ها درخت بادام کشت و بلافاصله آبیاری می شوند.

عملیات کاشت نهال درخت بادام باید به طریقی انجام شود که محل یقه تنه درخت هم سطح زمین لبه گودال قرار گیرد و محل پیوند حداقل ۱۰ سانتی متر بالاتر از سطح خاک قرار گیرد. زیرا با عمیق کاشتن نهال ، محل طوقه نهال زیر خاک رفته و باعث خفگی نهال و بیماری پوسیدگی طوقه می شود.

در مناطق بادخیز حتماً باید یک قیم در کنار هر نهال در گودال قرار داده شود و نهال بوسیله نخ به این قیم بسته شود تا درخت بتواند در مقابل بادهای شدید مقاومت کند و با رشد و نمو ریشه ها نهال به خوبی در خاک استقرار یابد.

کاشت نهال درخت بادام

زمان مناسب جهت کاشت درخت بادام در مناطق معتدل اواخر پاییز و در مناطق سردسیر در اواخر زمستان پس از رفع سرما و پیش از بیدار شدن جوانه ها است.

ارقام مختلف بادام

ارقام مهم تجاری درخت بادام در کشور عبارت اند از : مامایی ، ربیع ، سفید ( منقا )، شکوفه ، سهند ، آذر ، یلدا ، صبا ، آیدین ، آراز و اسکندر و ارقام شاهرود است.

موارد عمده ای که باید در انتخاب ارقام در نظر گرفت :

  • دوره گل دهی بادام
  • مقاومت بادام به بیماریها و آفت ها
  • دوره بلوغ و سهولت برداشت
  • کیفیت مغز بادام

پیوند زدن درخت بادام

برای پیوند باید نهال رشد کافی کرده باشد. در این صورت می توان در بهار سال دوم اقدام به پیوند لوله ای کرد. در برخی از مناطق در سال اول پیوند شکمی در شهریور ماه هم امکان پذیر است.

تغذیه و کوددهی درختان بادام

در باغات پس از کاشت درخت بادام و با شروع باردهی با توجه به تجزیه خاک و برگ تغذیه و کوددهی صورت می گیرد. مقدار کود برای هر درخت بادام با توجه به سن و حجم تاج تغییر می کند. روش های مصرف کودهای شیمیایی شامل روش مخلوط کردن کود با خاک زیر تاج درخت ، روش چالود ، روش کانال کود و محلول پاشی و کاربرد کود همراه با آب آبیاری ( کود آبیاری ) می باشند.

اما مهم ترین روش مصرف کودها در باغات بادام ، روش چالکود و یا کانال کود است تا مواد غذایی در سایه انداز درخت در محل تراکم ریشه قرار داده شود.

توصیه کودی برای درختان جوان بادام

پس از کاشت درخت بادام نهالهای تازه کاشته شده و درختان جوان که هنوز به بار ننشسته اند به کود فسفاته و پتاسه کمتری نیاز دارند. قبل از باردهی فقط از کودهای ازته ترجیحاً نیترات آمونیوم برای کوددهی درخت بادام استفاده می شود ( ۳۰۰ گرم در دو نوبت اواسط اردیبهشت و اواسط خرداد ) و در صورت نیاز و مشاهده کمبود سایر عناصر غذایی از آن ها نیز استفاده می شود.

با این وجود میزان توصیه کودی برای باغات جوان برای نیتروژن ۴۵ کیلوگرم ، فسفر ۳۰ کیلوگرم و پتاسیم ۱۵ کیلوگرم در هکتار است.

توصیه های کودی برای درختان بارده بادام

پس از کاشت درخت بادام و به بار نشتن آن برای هر درخت بادام مخلوطی از کودهای شیمیایی و آلی هر دو سال یک بار به روش چالکود و یا کانال کود توصیه می شود :

کوددهی بعد از کاشت درخت بادام

ترکیب کود دامی پوسیده به میزان ۱۰ – ۵ کیلوگرم و کودهای پر مصرف سولفات آمونیوم یا نیترات آمونیوم به میزان یک کیلوگرم ، سوپر فسفات تریپل یک کیلوگرم ، سولفات پتاسیم به میزان ۲ – ۱ کیلوگرم ، گوگرد گرانوله ۳۰۰ گرم به همراه باکتری تیو باسیلوس به میزان توصیه شده است.

۵۰۰ گرم سولفات منیزیم و کودهای کم مصرف شامل اسید بوریک ، سولفات مس ، سولفات منگنز ، سولفات روی و سولفات آهن یا سکوسترون آهن هر کدام ۱۵۰ – ۱۰۰ گرم توصیه می شود.

لازم به تأکید است که منابع کود ازت شامل نیترات آمونیوم یا سولفات آمونیم باید به صورت تقسیط در سه قسط : یک قسط همراه با سایر کودهای ترکیب و در اواخر زمستان و یا اوایل بهار به صورت چالکود مصرف شود و دو قسط دیگر در اواسط اردیبهشت و اواخر خرداد به صورت مخلوط با خاک زیر سایه انداز و قبل از آبیاری استفاده شود.

منبع : کتاب درخت بادام : کاشت تا برداشت

اشتراک گذاری در :
به این مطلب امتیاز دهید :
4.6/5
شاید این مطالب را هم بپسندید

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

به بالای صفحه بردن